مشخصات و روایت بیش از ۳۰۰ نفر از کشته‌شدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴

بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی تحقیقی را برای شناسایی هویت شماری از کشته‌شدگان اعتراضات دی ۱۴۰۴ آغاز کرده است. در چارچوب این تحقیق، تاکنون هویت ده‌ها نفر تایید شده و روایت‌هایی درباره آن‌ها گردآوری شده است. در همین حال، گروه‌های حقوق بشری تا کنون کشته‌شدن هزاران نفر را در جریان این اعتراضات ثبت کرده‌اند و دولت ایران نیز اسامی حدود سه هزار جان‌باخته را منتشر کرده است. بسیاری از این روایت‌ها را منابعی نزدیک به کشته‌شدگان به بی‌بی‌سی داده‌اند اما برای حفظ امنیت، به نام آنها اشاره نشده است.

با کلیک روی هر تصویر می‌توانید مشخصات جان‌باختگانی را که در این تحقیق شناسایی شده‌اند بخوانید یا با استفاده از گزینه‌هایی مانند جنسیت یا محل کشته‌شدن، میان این موارد جست‌وجو کنید.

  • رامین اسدی‌فرد

  • علی موسی‌پور پرچلی

  • عارف میرموسوی

  • محمدرضا صارمی

  • ستاره رفیعی

  • مهدی مهمدی کرتلایی

  • مهراد صادقی

  • ابوالفضل باجول

  • رضا اسماعیلی

  • صدرا سلطانی

  • محمد جباری

  • علی اباذری

  • محمد اسدی قفری

  • احسان ابوالحسن‌بیگی

  • امیرعلی حیدری جعفرآبادی

  • یزدان تمنا

  • ابوالفضل حیدری

  • محمد مهیار کاکازاده

  • ابوالفضل نوروزی

  • ریبین مرادی

  • جواد کاظمی

  • محمد حسین پرنون

  • محمد مهدی گنج‌دانش

  • یلدا محمدخانی

  • مانی هداوند

  • محمدقاسم روستا

  • کسری وفاپور

  • ساجده کریمی

  • بنیامین اقدامی

  • غزل جانقربان

  • آیناز رحیمی

  • پرنیا خلجی

  • امیرمحمد قورت بیگلو

  • میثم بیژنی زارع

  • امیرمهدی مرادی گلدره

  • امیرمحمد صفری

  • ابوالفضل وحیدی

  • مسیح بیگدلی

  • سپهر سلطانی

  • نگار عجم

  • سحر بیات

  • مرتضی رهنما توپکانلو

  • محمد احمدی

  • نیما تاجیک

  • امیرحسین دولت‌آبادی فراهانی

  • شهاب نوری

  • یوسف بخشی

  • محمد جواد پورکریم جلالی

  • مانی شفیعی

  • مهدی شفیعی

  • علی قربانی

  • علی صادقی

  • علیرضا رباط جزی

  • متین عباسی

  • میثم کرانیان

  • سعید توکلیان

  • غلامحسین احدی

  • سامیار علی‌پور

  • رضا سمیع‌پور

  • مهدی حیدرعربی

  • مهدی قنبری

  • عرفان بزرگی

  • عادل مطلب‌نژاد

  • علی جانانی

  • امیرحسین احمدی شریف

  • امیر حشمتی

  • ابوالفضل اسکندری

  • مهرزاد نظری

  • مهراب منصوری

  • محمد پارسا امینیان

  • پریسا لشکری

  • اکبر حمزه‌حسینی

  • آرمان گرجیان بهمیاری

  • عرفان عبدی‌پور

  • جعفر موحد‌پور

  • محمد جعفری

  • رضا کاووسی حیدری

  • پوریا باقری

  • علی استخر

  • علیرضا امانی

  • علیرضا سوری

  • مهرداد یعقوبی‌مهر

  • یونس افتخاری

  • سمانه میرزایی‌سوینی

  • محمد کیانی هرچگانی

  • محمود کاظمی

  • امیرحسین صادقی

  • رسول خسروی

  • فریدون کریمی

  • داوود سلطانی

  • علی‌اصغر محمدی

  • مسعود یوسلیانی

  • مرتضی تسبیحی

  • دانیال مرادی‌زاده

  • مرتضی شاهزیدی

  • مصطفی عیسوند

  • ابراهیم قیومی

  • محسن عباسی

  • امیر احمدوند

  • پیام بابوکوهستانی

  • آروین سالمی‌راد

  • علی طاهرخانی

  • مهدی صالح‌خان

  • میلاد غلام‌زاده نوشری

  • حسین صفری ندرآبادی

  • ساناز موسوی

  • مسعود رضایی‌نو

  • شکوفه عبدی

  • عسل منصوری

  • مهرداد یعقوبی‌مهر

  • طاها سلیمانی

  • عذرا بهادری

  • سجاد بیاتی

  • آروین وفایی

  • ایمان میرشکاری

  • کامیار نثاری

  • علی مرادی

  • علی رحمانی

  • علی فرجی

  • محمدحسین جمشیدی

  • منوچهر نیک‌پور

  • عفت سیداشرفی

  • بابک جعفری

  • حمیدرضا معینی‌فرد

  • امین طولابی

  • حمید صالحی

  • حمیدرضا فیروزمکان

  • احسان عظیمی

  • وحید شهرآشوب

  • معصومه علی‌آبادی

  • امیر پورآهنگریان

  • محمد امین حاجیان طبری

  • حسن سماکوش

  • عرفان آزرده

  • عرفان قلی‌پور

  • محمد ابراهیم داداشی

  • ابوالفضل بابا نژاد

  • محمد مصطفی‌زاده

  • نیما جوزایی

  • امیرعلی قنبرزاده

  • حسین یغمایی

  • مازیار ساکی

  • محمد پیروسار

  • محمدرضا مراد علی

  • امیرعباس مومنی

  • ناصر توکلیان

  • مهدی بیضایی

  • عمادالدین اربابی

  • زهرا محمودپور

  • امیرحسین خدادائی

  • علیرضا خدادادی

  • امیرحسین زینلی

  • سام رضایی

  • حامد بامدادی

  • محمدعلی عرار شوشتری

  • اشکان شوشتری

  • سعید تروند

  • رضا محمدی

  • مسلم جعفرزاده

  • بابک جمالی

  • مسعود فتاحیان

  • میلاد غلامی

  • امیرحسین عشقی‌شالدهی

  • آرین عشقی‌‌شالدهی

  • محمد خان‌محمدی

  • دانیال دیانی

  • لیا لطفعلیان

  • افشین اسفندیاری

  • مهدی ایرانپور

  • آرزو عابدی

  • ‏⁧‫محمدرضا ‏⁧آهنگر

  • نسیم پورآقایی

  • امیر شکوری

  • نوید صالحی

  • دیاکو محمدی

  • امیر تیموری‌راد

  • آرمین تیموری‌راد

  • امید تیموری‌راد

  • امیررضا میرزایی

  • مریم ابراهیم‌زاده

  • محمد صادق یعقوبی

  • مصطفى جعفری فشاركى

  • مهدی کریم پور

  • مهرداد ابراهیمی

  • مصطفی لطفی

  • امیررضا رجایی

  • کیانوش عباد

  • رضا اسدی

  • محمد مهدی جارچی

  • سعید صفری

  • محمد امین مجیدی

  • غزل دمیرچلی‌

  • مبین قنبری

  • ابوالفضل میرآئیز

  • سید محمد هاشمی

  • مهدی سپهران

  • مهنا دوکوشکانی

  • سیاوش فرخی

  • حمیدرضا حدادی

  • علی مشهدی

  • محسن نمازی

  • امیر مهدی نعمتی نژاد

  • الینا حجتی

  • آنیلا ابوطالبیان

  • بهار شادمهری

  • ملینا اسدی

  • پرنیان دبیری آبکناری‬⁩

  • احمد خسروانی

  • علیرضا صیدی

  • یزدان افروغ

  • حسین طهرانچی

  • محراب گلستانی

  • زهره شماعی زاده

  • امیر رادمان‌مهر

  • امیرپارسا اشکبوس

  • یاسر مدیرروستا

  • سینا کاظمی

  • علیرضا رحیمی

  • امیرعباس مزروعی

  • مصطفی رابطی

  • پوریا مختاری

  • کیوان مرادی‌میرانی

  • فردین قنبری

  • محمد ابراهیمی

  • عماد شوش

  • آرنیکا دباغ

  • علی عباسی

  • ملیکا دستیاب

  • عرشیا حضوری

  • مانی صفرپور

  • مجتبی ترشیز

  • آیدا حیدری

  • شایان اسدالهی

  • رضا قنبری

  • طاها صفری

  • احد ابراهیمی

  • احمدرضا امانی

  • خداداد شیروانی

  • سجاد والامنش زیلایی

  • احمد جلیل

  • سورنا گلگون

  • محمد نوری

  • داریوش انصاری بختیاروندی

  • رضا عظیم‌زاده

  • لطیف کریمی

  • مهدی امامی‌پور

  • سروش سليمانى

  • امیرحسین بیاتی

  • روح‌الله ستاره‌مشتری

  • محمدرضا کرمی

  • حسین ربیعی

  • مصطفی فلاحی

  • امیرحسام خدایاری‌فرد

  • رضا مرادی عبدالوند

  • علی عزیزی جعفرآبادی

  • امیرمحمد کوهکن

  • رضا کدیوریان

  • رسول کدیوریان

  • فارص آقا محمدی

  • داوود آبی

  • علی‌اصغر خدادادی

  • علیرضا صفوی فاضلی

  • روبینا امینیان

  • محسن جبارزاده

  • زیبا دستجردی

  • محسن رشیدی خانی‌آبادی

  • مسعود ذات‌پرور

  • علی گودرزی

  • یاشار نورمحمدزاده

  • امیرحسین محمدزاده

  • دیانا بهادر‬⁩

  • حمید ابراهیمی

  • امید خرسند

  • سعید جودکی رشنو

  • جعفر امیری سوادکوهی

  • اکرم پیرگزی

  • سونیا صالحی‌راد

  • آرمین جشنی‌نژاد

  • بهنام کاشانی

  • امیر عباس‌پور

  • پویا فراگردی

  • قاسم وکیلی

  • سینا حق‌شناس

  • ماهان قدمی

  • سپهر گنجه

  • علی محمد کرد کاظمی

  • نازلی جان‌پرور

  • دانیال چراغیان

  • رضا اسکندر پور

  • میثم حزینی

  • حمیدرضا شیرازی

  • سیاوش منصوری‌نژاد

  • حسن شاخصی

  • ایلیا دهقانی

  • صنم پوربابایی

  • فرزانه توکلی

  • مهدی جعفری

  • شبنم فردوسی

  • صهبا رشتیان

  • حسین ناصری

  • منصوره حیدری

  • بهروز منصوری

  • احسان اکبری

  • سپهر ابراهیمی

  • رها بهلولی‌پور

  • سعید گلسرخی

  • محمد رضایی

  • نیما پارسا

  • نگین قدیمی

  • جواد گنجی


از اواخر آذر و اوایل دی ۱۴۰۴ وقتی که اعتراضات در ایران آغاز شد، مقام‌ها با خشونت با معترضان برخورد کردند و گزارش‌هایی از کشته شدن معترضان به دست نیروهای امنیتی منتشر شد.

تیم راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی جمع‌آوری نام افرادی را که گزارش شده بود جان باخته‌اند آغاز کرد و به‌طور نظام‌مند مرگ آن‌ها و همچنین شرایط کشته شدنشان را راستی‌آزمایی کرد.

فرایند راستی‌آزمایی شامل چندین مرحله و استفاده از منابع مختلف بود. ما ردپای دیجیتال قربانیان، از جمله حساب‌های شبکه‌های اجتماعی و فعالیت‌های آنلاین آن‌ها را بررسی کردیم تا هویت و حضورشان در اعتراضات را تأیید کنیم. سپس، در صورت امکان و با رعایت ملاحظات امنیتی، دوستان، بستگان یا نزدیکان آن‌ها را شناسایی کرده و با آنان گفت‌وگو کردیم.

ما همچنین ویدئوها و تصاویر مراسم خاکسپاری را با دقت تحلیل کردیم؛ تصاویری که اغلب اطلاعات مهمی درباره زمان، مکان و چگونگی مرگ افراد ارائه می‌دهند. یافته‌های ما با داده‌های گردآوری‌شده توسط سازمان‌های معتبر حقوق بشری و فعالان مورد اعتماد تطبیق داده و راستی‌آزمایی شد.

در برخی موارد، دوستان و خانواده‌ها مستقیماً با ما تماس گرفتند. این روایت‌ها با حساسیت ویژه بررسی شد و مصاحبه‌ها با احتیاط انجام گرفت تا هم دقت حفظ شود و هم خطر برای منابع به حداقل برسد. در موارد دیگر، افراد در تصاویر مربوط به سردخانه‌ها، از جمله کهریزک — جایی که بسیاری از اجساد از تهران و مناطق اطراف به آن منتقل شده بودند — شناسایی شدند. شواهد بصری از این مکان‌ها با دقت بررسی و پیش از نتیجه‌گیری، با منابع تکمیلی دیگر تطبیق داده شد.

در مواردی که لازم بوده، برای حفظ امنیت، نام منابع ذکر نشده است.


سانا طباطبایی و روناک فرجی: روزنامه‌نگار، ‌فرزاد صیفی‌کاران: گزارشگر ارشد بخش راستی‌آزمایی بی‌بی‌سی فارسی، مریم نیکان: طراح، متیو تیلور: توسعه‌دهنده نرم‌افزار‌، روجا اسدی: سردبیر بخش راستی‌آزمایی