 افغانستان

پښتونخوا

نړۍ

ښځې

لوبې

ساینس او ټکنالوژي

هنر او ادب

حقیقت موندنه

کور پاڼه

ژوندۍ ټلويزوني خپرونه

نړۍ دا وخت

ویډیو

وګورئ

ژوندۍ راډیويي خپرونه

رادیويي پروګرامونه

واورئ

Pashto

موږ هغه وخت ژاړو چې خپه، اوتره، غوسه او ان خوشاله شو. 
خو ایا پوهېږئ چې انسانان یوازېني پېژندل شوي مخلوقات دي چې د عاطفي احساساتو له امله اوښکې تویوي؟
که څه هم ګڼ شمېر ژوي د کوچنیوالي پر مهال د ستونزې د څرګندولو لپاره په لوړ غږ ژاړي، خو داسې ښکاري چې د دوی په مغز کې هغه عصبي لارې نشته چې له مخې یې د پېچلو احساساتو په غبرګون کې اوښکې توی کړي.
ساینسپوهان پوهېږي چې اوښکې څه ډول کار کوي، خو دا چې انسانان ولې ژاړي او د عاطفي اوښکو موخه څه ده، لا هم په بشپړه توګه نه ده روښانه شوې.

ولې موږ ژاړو؟ ساینس په دې اړه څه وايي؟ 

د کوټې هغه برخه یې په پرده پوښلې، څو د ده او د کورنۍ د غړو سترګې پرې ونه لګېږي، هغه وايي له هغه ځایه "کرکه لري": چېري چې د خپل ژوند د پایته رسولو هڅه یې کړې وه.
د سهار لس بجې وې او ډېری خلک په ورځنیو کارونو بوخت وو، ناڅاپه د سیمې د اوسېدونکو او امنیتي کسانو پام  د ماشومانو ژړا او چیغو ته واوښت: "هلئ، زما پلار وژغورئ، هغه ځان...!"


 ولې یوه افغان د ځان وژنې هڅه کړې وه؟

ډېری لویان په پرله پسې ډول له سر دردۍ نیولې تر اضطراب پورې د ذهني فشار بېلابېلې نښې او بڼې تجربه کوي.
ځینې فشارونه ګټور زبادېدای شي خو اوږدمهاله فشارونه پر بدن ویجاړونکی اغېزې ښندي.
روغتیايي کارپوهان وايي اوږدمهاله ذهني فشارونه نېغ په نېغه د بېلابېلو رواني او فزیولوژیکي اختلالاتو د لامل برخه ګرځېدای شي، چې دا بیا رواني او فزیکي روغتیا ته زیان رسوي او د ژوند کیفیت کموي.
خو ځیني ذهني فشارونه د کنټرول وړ دي او د پرېشانۍ پر ځای د مقاومت پر سرچینې اوښتی شي.


فشار مو پر بدن څه اغېزه کوي او څنګه یې د ځان په ګټه اړولی شو؟

سامي ووډ له هرو دوو اونیو وروسته په یوه داسې غونډه کې ګډون کوي، چې نا اشنا کسان یو بل ته غېږ ورکوي. د دې غونډو ګډونوال له ځان سره نیالۍ او بالښتونه هم راوړي او یوه بل ته صمیمیت څرګندوي. 

 ډاکټران وايي یو بل غېږ کې نیول اضطراب کموي

څېړنه ښيي، چې د کولمو روغتیايي وضعیت په وینه کې د غوړو یا کولیسټرول له کچې نیولې بیا تر ذهني مسایلو پورې د انسان پر روغتیا اغېز کوي. 

ولې د کولمو روغتیا مهمه ده او څنګه ښه کېدای شي؟

مشهور کاناډايي سندرغاړي جسټن بیبر ویلي چې د نیم مخ فلجېدو له کبله یې پروګرامونه ځنډولي دي. هغه د انسټګرام یوه ویډیويي پیغام کې ویلي چې "رمسي هنټ" سنډروم ور رسېدلی دی. ښاغلی بیبر دې پیغام کې وايي‌ "لکه څرنګه چې ګورئ، سترګه مې نه رپېږي. د مخ په همدې خوا نشم خندلی... یعنې دا خوا مخ مې فلج دی."

د سندرغاړي جسټن بیبر نیم مخ فلج شوی

يو شمېر افغان هنرمندانو د خیبر پښتونخوا سر ښار پېښور کې احتجاجي لاریون کړی دی. له دوی سره دغه لاریون کې د ملتپاله عوامي نيشنل ګوند پر کارکوونکو سربېره، د پښتونخوا د ادبي ټولنو او هنرمندانو د اتحاديو غړو، مشرانو، ليکوالانو او شاعرانو هم ګډون کړی. دوی له ځايي امنیتي ادارو غوښتي‌ چې هلته نیول شوي افغان سندرغاړي خوشې کړي. لاریونیانو داسې پلاکارډونه لېږدول چې پرې لیکلي یې وو "سندرې مه وژنئ." دوی له ځايي امنیتي ادارو غوښتي‌ چې هلته نیول شوي افغان سندرغاړي خوشې کړي.

پېښور کې د افغان سندرغاړو د نیول کېدو خلاف لاریون شوی

د اسیا د ونډو بازارونه وروسته له هغې راولوېدل چې د امریکا او د چین په سوداګریزه جګړه کې وروستیو بدلونونو پانګه وال لا وځپل. د جمعې په ورځ، د چینایي وارداتو په اړه د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ پر چین تعرفه پنځه سلنه لوړه کړه او له امریکايي کارخونو یې غوښتي چې له چینه ووځي.

ژور خپګان