د ایران او اسرائيل متقابل بریدونه؛ د بریتانیا لومړی وزیر وایي له متحدانو سره د هرمز تنګي پرانیستلو لپاره پر پلان کار کوي

ژوندی پوښښ

1. ۲۶ کب ۱۴۰۴ - ۱۷ مارچ ۲۰۲۶اسرائیل وايي د ایران د ملي امنیت شورا مشر یې په نښه کړی دی

   د اسرائیلو پوځي چارواکي وايي تېره شپه یې د ایران د ملي امنیت شورا مشر، علي لاريجاني په نښه کړی دی. دا معلومه نه ده چې هغه ژوبل دی یا وژل شوی دی . خو دایران خبري رسنۍ وايي ډېر زر به د ښاغلي لاريجاني يو پیغام خوروي.

   ښاغلی لاريجاني د ایران حکومت جګړې کې مهم رول لوبوي.

   د اسرائیلو پوځ وايي چېدې برید کې یې د بسیج نیمه پوځي ځواک قوماندان وژل شوی دی. ایران هم خپلو بریدونو ته دوام ورکړی دی او د متحده عربي اماراتو فجیرهښار کې د انرژۍ پر مرکز بریدونه کړي او په نزدې سیمه کې یې د تیلو یو ټانکر په نښه کړی دی.

2. ۲۶ کب ۱۴۰۴ - ۱۷ مارچ ۲۰۲۶وروستی, اسرائیل وايي د ایران له خوا پرې تازه توغندي توغول شوي

   د اسرائیلو پوځ وايي له ایرانه توغول شوي توغندي د اسرائیلو پر لور روان دي او له وګړو یې غوښتي چې سمدلاسه پناه واخلي.

   د اسرائیلو د دفاعي ځواکونو په ټېلېګرام کانال د بېړنۍ خبرتیا پیغام خپور کړی چې ويلي یې دي، "دفاعي سیسټمونه د دې ګواښ د مخنیوي لپاره کار کوي."

   په تیرو اتلسو ورځو او د روانې جګړې پر مهال، ایران پر اسرائیلو او په شاوخوا سیمه کې په مختلفو هدفونو سلګونه بالستیک توغندي او زرګونه ډرونونه توغولي دي.

3. ۲۶ کب ۱۴۰۴ - ۱۷ مارچ ۲۰۲۶وروستی, تهران کې تازه هوايي بریدونه شوي

   د سې شنبې پر سهار د مارچ پر ۱۶مه، د تهران په ښار کې د هوايي بریدونو ګڼ راپورونه ورکړل شوي دي.

   په دې راپورونو کې چې پر ټولنیزو رسنیو خپاره شوي، د ایران پلازمېنه په مختلفو ځایونو کې د بریدونو خبر ورکړل شوی دی.

4. ۲۶ کب ۱۴۰۴ - ۱۷ مارچ ۲۰۲۶متحده عرب اماراتو خپل هوايي حریم تړلی دی

   رویټرز خبري اژانس راپور ورکړی چې د متحده عرب اماراتو هوايي دفاعي سیسټمونه د ایران له خوا د توغندیو او ډرون ګواښونو ته ځواب ورکوي.

   د رويټرز په وینا د متحده عرب اماراتو د هوايي چلند ادارې د سې شنبې په ورځ اعلان وکړ چې د هېواد هوايي حریم په لنډمهالي ډول تړل شوی دی.

   په بیان کې ویل شوي چې دا اقدام د امنیت ساتلو لپاره اخيستل شوی دی.

5. ۲۵ کب ۱۴۰۴ - ۱۶ مارچ ۲۰۲۶د متحده عربي اماراتو دفاع وزارت وايي، په ایران کې د جګړې له پیل راهیسې د دوی په هېواد کې ۷ کسان وژل شوي

   

   د عکس سرچینه، Getty Images

   د متحده عربي اماراتو د دفاع وزارت تازه معلومات خپاره کړي، چې ښيي د ایران لخوا لهبریدونو وروسته د ټپیانو او وژل شویو کسانو تابعیتونه معلوموي.

   یاد وزارت وايي، چې ټولټال اووه کسان وژل شوي دي. په دې کې د متحده عربي اماراتو د وسله والو ځواکونو دوه غړي، او دغه راز پنځه ملکي وګړي شامل دي، چې د پاکستان، نیپال، بنګله دېش او فلسطین بهرنیان دي.

   نور ۱۴۵ کسان ټپیان شوي دي، چې ځینې یې برسېرن او د ځینو ټپونه بیا د منځنۍ کچې او سخت ټپي کېدو تر منځ دي.

   د دفاع وزارت وايي، د ټپیانو په لیست کې د سویډن، ترکیې، نایجریا، هند، ګانا او ځینې نور شامل دي.

   په ایران کې د جګړې له پیل راهیسې، متحده عربي امارات وايي چې د دوی هوايي دفاع تر دې دمه ۳۰۴ بالسټیک توغندي، ۱۵کروز توغندي او ۱۶۲۷ ډرونونهله منځه وړي دي.

6. ۲۵ کب ۱۴۰۴ - ۱۶ مارچ ۲۰۲۶

   دغه پاڼه نوره نه تازه کېږي، د تازه خبرونو او معلوماتو لپاره د بي بي سي پښتو وېبپاڼې تازه مطالب لوستلای شئ.

7. ۲۵ کب ۱۴۰۴ - ۱۶ مارچ ۲۰۲۶وروستی, سټارمر: بریتانیا له خپلو متحدانو سره د هرز تنګي د پرانیستل کېدو پر پلان کار کوي

   

   د عکس سرچینه، PA Media

   د بریتانیا لومړی وزیر سر کیېر سټارمر وايي، څرګنده ده چې د امریکا د متحدو ایالتونو پوځي عملیاتو د "ایران د کرغېړن رژیم" پوځي وړتیا "په پراخه کچه کمزورې" کړې ده.

   خو نوموړي ویلي، له شخړې وروسته د خبرو اترو له لارې ترلاسه شوې داسې هوکړې ته اړتیا ده، چې د ایران لخوا د خپل اټومي پروګرام د بیارغونې وړتیا محدوده او [هرمز تنګي] کې د کښتو تګ راتګ خوندي کړي.‌

   د بریتانیا لومړی وزیر زیاتوي، "بازارونو کې د ثبات ډاډمنتیا" لپاره اړینه ده، چې هرمز تنګی باید بېرته پرانیستل شي.‌

   د هغه په وینا دا کار اسان نه دی او بریتانیا له همدې کبله له خپلو "ټولو متحدانو" سره په ګډه کار کوي چې بېرته په سیمه کې د کښتیو ازاد تګ راتګ ته د شرایطو برابرولو لپاره یو "عملي پلان" رامخ ته کړي.

   دا څرګندونې داسې مهال کېږې چې ورمخکې د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ فاينشل ټايمز ورځپاڼې ته ويلي وو "دا بالکل طبیعي ده"، هغه هېوادونه چې له هرمز تنګي ګټه اخلي، باید د بيا پرانيستلو په هڅو کې یې مرسته وکړي.

   د نوموړي په وینا اروپا او چين په پراخه کچه په هغو تېلو متکي دي چې د خليج له سيمې راځي.

   هغه دا ګواښ هم کړی و چې که متحدان یې د هرمز تنګي پرانيستلو کې مرسته ونه کړي دا به ناټو لپاره "ډېرې ناوړه" پايلې ولري

8. ۲۵ کب ۱۴۰۴ - ۱۶ مارچ ۲۰۲۶وروستی, پر تهران، تبریز او شیراز د اسرائیل هممهاله بریدونه

   اسرائيل وايي د ایران پلازمېنه او څو ښارونو کې یې تازه بریدونه کړي دي.

   د اسرائيل پوځ لخوا پر ایکس پاڼه یوه خپاره شوي بیان کې راغلي، چې ځواکونو یې په تهران، تبریز او شیراز کې د ایران د حکومت پر زېربناوو د "هممهاله" بریدونو پراخه څپه پیل کړې ده.

   ورمخکې د ایران فارس خبري اژانس ویلي وو چې د امریکا او اسرائيل جنګي الوتکو څو د تهران په ختیځ کې د شهدا میدان او پیروزي واټ شاوخوا بریدونه کړي.

   ایراني رسنیو تهران کې پر نارمک، غرب ښارګوټي او د پولیسو پر نیاوران حوزې هم د بریدونو خبر وکړی دی.‌

9. ۲۵ کب ۱۴۰۴ - ۱۶ مارچ ۲۰۲۶وروستی, سپاه پاسداران: د بریدونو ۵۵مه څپه کې مو اسرائيل او د امریکا پوځي مرکزونه په نښه کړي

   د ایران سپاه پاسداران ځواکونو په یوه اعلامیه کې ویلي چې د رښتیني ژمنې-۴ عملیاتو په لړ کې د بریدونو ۵۵مه څپه پیل شوې او په اسرائیل کې یې تل ابیب، بن‌ګورین هوايي ډګر، د وسلو د تولید مراکز او همدا ډول د جنګي الوتکو د سون د اکمال مرکزونه په نښه کړي دي.‌

   په بیان کې راغلي چې د عملیاتو په دې څپه کې "عماد، قدر او فتاح هایپرسونیک توغندي او ویجاړونکي ډرونونه" کارول شوي.

   سپاه پاسداران زیاته کړې چې په الظفره او شیخ عیسي هوايي او جُفیر سمندري اډه کې یې د امریکا پوځي مرکزونه هم د "منځني واټن او جامدو سون‌توکو د دقیقو هدف ویشتونکو توغندیو فاتح، ذالفقار، دزفول او ځیرکو ویجاړونکو ډرونونو" په وسیله په نښه کړي دي.

   الظفره هوايي اډه د متحدو عرب اماراتو د پلازمېنې ابوظبۍ په ۳۰ کیلومترۍ کې پرته ده.

   شیخ عیسی هوايي او جُفیر سمندري اډه بیا، چې د امریکا سمندري ځواکونه پکې مېشت دي، دواړه په بحرین کې دي.

10. ۲۵ کب ۱۴۰۴ - ۱۶ مارچ ۲۰۲۶وروستی, د تهران ختیځ کې هوايي بریدونه

    د ایران فارس خبري اژانس وايي د امریکا او اسرائيل جنګي الوتکو څو دقیقې مخکې د دغه هېواد د پلازمېنې په ختیځ کې د شهدا میدان او پیروزي واټ شاوخوا بریدونه کړي دي.

    تر اوسه مالومه نه ده چې په دغو بریدونو کې دقیقآ کوم ځایونه په نښه شوي او څومره زیان اوښتی دی.

11. ۲۵ کب ۱۴۰۴ - ۱۶ مارچ ۲۰۲۶تل ابیب کې د ایران د توغندیو لګېدو شېبه

    د اسرائيل پولیس وايي‌ په تل ابیب کې د ایران د یوه کلسټر بم لګېدو ۳ کسان ټپي کړي دي.‌

    د اسرائیلو د بېړنیو خدمتونو اداره (MDA) تېره ورځ‌ وویل، چې له ایران سره د جګړې له پیل راهیسې په تېرو دوو اوونیو کې ۱۵ اسرائیلیان وژل شوي او سلګونه نور ټپيان دي.

12. ۲۵ کب ۱۴۰۴ - ۱۶ مارچ ۲۰۲۶وروستی, د بریتانیا د کار او تقاعد وزیر: پر ایران د امریکا او اسرائیلو برید د ناټو جګړه نه ده

    

    د عکس سرچینه، EPA

    د برتانیا د کار او تقاعد وزیر پټ مک‌فډن وايي، پر ایران د امریکا او اسرائیلو برید د ناټو جګړه نه ده.‌

    هغه دا څرګندونې د بي‌بي‌سي راډیو-۴ د نن ورځې پروګرام سره خبرو کې کړې.

    نوموړي زیاته کړه چې د ناټو دفاعي ټلواله داسې وضعیت ته په کتو نه وه جوړه شوې،‌ چې موږ یې اوس په منځني ختیځ کې وینو.

    شمالي اتلانتیک تړون سازمان یا ناټو په ۱۹۴۹ کال کې د امریکا او بریتانیا په ګډون د ۱۲ هېوادونو لخوا تاسیسه شوه.

    د دغه تړون یو مهم اصل پنځمه ماده ده، چې وايي د ناټو پر یوه غړي برید پر ټولو برید دی.

13. ۲۵ کب ۱۴۰۴ - ۱۶ مارچ ۲۰۲۶جنرال نیک کارټر: د بریتانیا لومړی وزیر باید منځني ختیځ ته جنګي بېړۍ واستوي

    

    د عکس سرچینه، PA Media

    د بریتانیا پخوانی لوی درستیز جنرال سر نیک کارټر وايي، د دغه هېواد لومړی وزیر باید له ایران سره په جګړه کې د امریکا ملاتړ لپاره منځني ختیځ ته جنګي کښتۍ او ډرونونه واستوي.

    هغه د بي‌بي‌سي راډیو-۴ د نن ورځې پروګرام ته وویل، دا د بریتانیا "ملي ګټه" او همدا راز نړیوال اقتصاد لپاره مهمه ده، چې هرمز تنګی پرانیستی وساتي.

    کله چې له هغه د ایران د وړتیاو په اړه پوښتنه وشوه، نوموړي وویل چې د ایران سمندري ځواک ښايي د پخوا پرتله کمزوری شوی وي، خو د دغه هېواد د سپاه پاسداران سمندري ځواک لا هم ډېر پیاوړی او ولاړ دی.

14. ۲۵ کب ۱۴۰۴ - ۱۶ مارچ ۲۰۲۶وروستی, د اسرائیل پوځ وايي‌ د لبنان سویل کې یې محدود ځمکني عملیات پیل کړي

    د اسرائيل پوځ په یوه بیان کې ویلي چې په لبنان کې یې د حزب‌الله د مرکزونو پر وړاندې محدود او هدفمن ځمکني عملیات پیل کړي دي.

    پر ټېلېګرام دغه خپاره شوي بیان کې راغلي، چې د لبنان سویل ته د ځواکونو تر ننوتلو مخکې دې سیمه کې پر ترهګریزو اهدافو ګڼ‌ هوايي بریدونه شوي دی.‌

    بیان کې زیاته شوې د دغو ځمکنیو عملیاتو موخه دا ده چې د مخې دفاعي‌ ساحه پياوړې او په دې سیمه کې "ترهګریزې زېربناوې" له منځه یوړل شي.‌

    د اسرائيل پوځ همدا راز ټينګار کوي چې د حزب الله خلاف به یې عملیات په پرېګنده توګه دوام ومومي.‌

15. ۲۵ کب ۱۴۰۴ - ۱۶ مارچ ۲۰۲۶د دوبۍ نړيوال هوايي‌ ډګر ته څېرمه لوګی لیدل کېږي

    د متحده عرب اماراتو د دوبۍ نړیوال هوايي ته څېرمه لوګي‌ پورته کېږي.

    وړاندې راپور ورکړل شوی و چې اور وژونکي د دوبۍ هوايي ډګر ته څېرمه د ډرون برید له کبله د لګېدلي اور کابو کولو هڅې کوي.

    له دې پېښې وروسته په لندمهالې توګه د دوبۍ په نړیوال هوايي ډګر کې الوتنې ځنډول شوې دي او چارواکي‌وايي‌دا ګام یې "د ټولو مسافرو او کارکوونکو د خوندیتوب لپاره" اخیستی دی.

16. ۲۵ کب ۱۴۰۴ - ۱۶ مارچ ۲۰۲۶د دوبۍ نړيوال هوايي ډګر کې الوتنې په لنډمهالې ټوګه ځنډول شوې دي

    

    د عکس سرچینه، Getty Images

    د دوبۍ چارواکو په لندمهالې توګه د دوبۍ په نړیوال هوايي ډګر کې الوتنې ځنډولې دي او دا ګام یې "د ټولو مسافرو او کارکوونکو د خوندیتوب لپاره یو احتیاطي اقدام" بللی دی.

    وړاندې راپور ورکړل شوی و چې اور وژونکي د دوبۍ هوايي ډګر ته څېرمه د ډرون برید له کبله د لګېدلي اور کابو کولو هڅې کوي.

    له مسافرو غوښتل شوي چې د خپلو الوتنو په اړه له اړوندو هوایی شرکتونو سره اړیکه ونیسي.

    د فبرورۍ په وروستیو کې د امریکا، اسرائیلو او ایران ترمنځ د کړکېچ له پیله وړاندې، د دوبۍ نړیوال هوايي ډګر د مسافرو د شمېر له پلوه د نړۍ ترټولو بوخت هوايي ډګر و، چې تېر کال نژدې ۹۰ میليونه کسانو له دې ځايه سفر کړی و.

17. ۲۵ کب ۱۴۰۴ - ۱۶ مارچ ۲۰۲۶ټرمپ: ایران غواړي خبرې اترې وکړي

    د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ له فلوریډا واشنګټن ته پر لاره د اېير فورس ون الوتکه کې له خبریالانو سره د ایران جګړې په اړه وغږېد او ویې ویل، باور لري ایران غواړي خبرې اترې وکړي او همدا ډول یې ایران د مصنوعي ځيرکتيا پر مټ جوړو شويو ناسمو استخباراتي معلوماتو په خپرولو تورن کړ.

    د يکشنبې په ماښام ښاغلي ټرمپ خپله ادعا تکرار کړه چې ایران یوه جوړجاړي ته لېواله دی او د ډېپلوماټیکو خبرو په اړه یې وويل، "موږ له دوی سره خبرې کوو، خو زه فکر کوم چې دوی لا هم چمتو نه دي، که څه هم دوی ډېر نژدې شوي دي."

    دا په داسې حال کې ده چې وړاندې د ایران د بهرنيو چارو وزير عراقچي ويلي وو، تهران "هېڅکله د اوربند غوښتنه نه ده کړې او دوی هېڅکله د خبرو اترو غوښتنه هم نه ده کړې".

    پوښتنه وشوه چې ایا چمتو دی د ایران جګړه کې بریا اعلان کړي، ټرمپ وویل د دې "هېڅ دلیل نشته،" او زیاته یې کړه، امریکا ډېر زیان ورته رسولی او "که موږ اوس دوی پرېږدو، نو دا به د بیارغونې لپاره لس کاله وخت ونیسي."

18. ۲۵ کب ۱۴۰۴ - ۱۶ مارچ ۲۰۲۶وروستی, ټرمپ: که متحدين د هرمز تنګي پرانيستلو کې مرسته ونکړي دا به د ناټو لپاره "ډېرې ناوړه" پايلې ولري

    

    د عکس سرچینه، ge

    د امریکا ولسمشر ډونلډ ټرمپ فاينشل ټايمز ورځپاڼې ته ويلي، "دا بالکل طبیعي ده"، هغه هېوادونه چې له هرمز تنګي ګټه اخلي، باید د بيا پرانيستلو په هڅو کې یې مرسته وکړي، له دې امله د نوموړي په وینا اروپا او چين په پراخه کچه هغو تېلو پورې ټړلي چې د خليج له سيمې راځي.

    ډونلډ ټرمپ خبرداری ورکړ چې که د نورو هېوادونو له خوا هېڅ غبرګون ښکاره نشي نو دا به د ناټو راتلونکي لپاره "ډېر ناوړه" وي او زياته یې کړه چې امریکا له خپلو متحدينو سره "ډېر مهربانه" چلند کړی دی.

    ولسمشر ترمپ وويل، "موږ مجبور نه وو چې له اوکرايين سره مرسته وکړو. اوکرايين له موږ څخه زرګونه کيلومتره لرې دی... خو بيا هم موږ ورسره مرسته وکړه. اوس به وګورو چې دوی له موږ سره مرسته کوي که نه. ځکه ما وړاندې ويلي وو چې موږ به له هغوی سره ودرېږو خو هغوی به زموږ سره ونه درېږي. او زه ډاډه نه یم چې دوی به زموږ تر څنګ ودرېږي."

    ټرمپ دغه څرګندونې يوه ورځ وروسته له هغه کړې چې له چين، فرانسې، جاپان، جنوبي کوريا او بریتانيا یې د هرمز تنګي د پرانيستلو لپاره په "ګډو هڅو" کې د ګډون غوښتنه کړې وه.

    هرمز تنګی په نړۍ کې د تېلو د لېږد تر ټولو بوخته لاره ده او د نړۍ نژدې ۲۰ سلنه تېل له همدې لارې تېرېږي.

19. ۲۴ کب ۱۴۰۴ - ۱۵ مارچ ۲۰۲۶وروستی, "تېرو دوو اونیو کې ۱۵ اسرائیليان وژل شوي دي"

    

    د عکس سرچینه، EPA

    د اسرائیلو د بېړنیو خدمتونو اداره مېګن ډېویډ اډوم (MDA) وايي په تېرو دوو اونیو کې په منځني ختیځ کې د جګړې له پیل راهیسې ۱۵ اسرائیلیان وژل شوي دي.

    یاده اداره وايي د یکشنبې په ورځ، ۶۹ کسان "سرسري" ټپیان شوي، او یو کس "په منځنۍ کچه ټپي" دی.

    د بېړنيو خدمتونو اداره زیاتوي چې د فبرورۍ له ۲۸ د شخړې له پيل راهيسې له ۹۰۰ ډېر اسرائیليان ټپیان شوي، چې له دې ډلې پنځه یې "جدي ټپیان" دي.

20. ۲۴ کب ۱۴۰۴ - ۱۵ مارچ ۲۰۲۶د بغداد په هوايي ډګر د راکټي برید له امله پنځه تنه ټپیان شوي دي

    

    د عکس سرچینه، Getty Images

    په بغداد کې چارواکي وايي د ښار په نړیوال هوايي ډګر د راکټي برید له امله پنځه تنه ټپیان شوي دي.

    د راپورونو له مخې د توغنديو دا برید په سیمه ییز وخت د ماښام شاوخوا ۷ بجې شوی دی.

    د عراق د حکومت یوه امنیتي چارواکي ويلي، امنیتي ځواکونو له برید وروسته د بغداد په لوېدیځ کې "په یوه موټر کې پټ شوی" یو توپ هم نیولی دی.

    د چارواکي په وینا په ټپیانو کې یو انجینیر او د هوايي ډګر څلور کارکوونکي او امنیتي ساتونکي شامل دي.