Iran irimo kureba uko yajya yishyuza guca mu muhora wa Hormuz
Somayeh Rafiei wo mu nteko ishinga amategeko ya Iranđźđ· yavuze ko "guca mu muhora wa Hormuz bizakomeze kuba ingorane ku banzi bacu".
Incamake
- Incamake - Ibintu bitandatu Pentagon imaze kuvuga mu kiganiro n'abanyamakuru ku ntambara ya Iran
- Ubushinwa: Iyicwa ry'abategetsi ba Iran n'ibitero ku baturage "ntibyemewe na gato"
- Reba videwo y'igitero ku nyubako za Iran z'ikigo gitunganya gaze
- Intambara yo mu Burasirazuba bwo Hagati: Iran yarahiye "gusenya burundu" kandi iburira ibihugu
- Iran irimo kureba uko yajya yishyuza guca mu muhora wa Hormuz
- Kenya - Rwanda: Abakuru b'inzego z'abinjira n'abasohoka bumvikanye kurwanya icuruzwa ry'abantu
- Ukudogera ibihugu byo mu Kigobe byatinyaga â Isesengura rya Frank Gardner, umunyamakuru wa BBC ku mutekano, uri i Doha, muri Qatar
- DR Congo: Visi perezida wa Sena yeguye nyuma yo kunenga ingingo yo guhindura Itegeko Nshinga
- Ibihugu by'Abarabu byasohoye itangazo bihuriyeho byamagana 'ibitero nkana' bya Iran
- Pentagon yasabye izindi miliyari amagana z'amadorari yo gushyira mu ntambara
- Cameroun: Urukiko rwakatiye umugabo kwicwa arashwe urufaya ahamwe no kwica umwana w'imyaka itandatu
- Washington yicaje Kigali na Kinshasa ibasaba kubahiriza amasezerano y'amahoro
- Leta ya Sénégal ishinja ko habayeho ruswa mu cyemezo cyo kuyaka igikombe cya CAN
Amakuru y'ikibiriraho
Dinah Gahamanyi, Didier Bikorimana na Samba Cyuzuzo
Amerika ishobora gukuraho ibihano ku bitoro bya Iran kugira ngo bigurwe

Ahavuye isanamu, Getty Images
Insiguro y'isanamu, Minisitiri Scott Bessent ushinzwe imari muri Amerika Minisitiri ushinzwe imari wa Leta Zunze Ubumwe za Amerika yavuze ko bashobora gukuraho ibihano biri ku bitoro bya Iran, mu gihe bagerageza uko ibiciro ku isoko ryâisi bitahungabana kurushaho.
Ibyo byatuma utugunguru miliyoni 140 twâibitoro bya Iran biri mu mato mu nyanja bigurwa, nkâuko Minisitiri Scott Bessent wa Amerika yabivuze mu kiganiro na Fox Business.
Isi ikoresha utugunguru tugera kuri miliyoni 100 twâibitoro ku munsi.
Icyo cyemezo cyaba cyiyongera ku muhate wa Amerika wo kugerageza kongera ibitoro ku isoko ryâisi mu gihe byagabanutse kubera iyi ntambara.
Uwo muhate urimo icyemezo Washington iheruka gufata cyo gukuraho byâagateganyo ibihano ku bitoro byâUburusiya, no gutanga utugunguru miliyoni 172 mu gikorwa ibihugu byiyemeje cyo gushyira ku isoko ibitoro biri mu bubiko bwabyo.
Scott Bessent mbere yavuze ko Amerika irimo kureka kureka amato ya Iran akagenda akagera ku masoko, nubwo bari mu ntambara.
Abajijwe niba Amerika itarimo gutera inkunga abo yita abanzi bayo, Bessent yavuze ko bigenze bityo Amerika âyaba ikoresha ibitoro bya Iran mu kurwanya abanya-Iranâ kugira ngo ibiciro bigume hasi mu minsi 10 kugera kuri 14 iri imbere.

Ahavuye isanamu, Reuters
Insiguro y'isanamu, Ubwato bwitwa Ice Energy bwanditse kuri Liberia butwaye ibitoro bya Iran bwafotowe ku nyanja hafi y'Ubugereki mu 2022 Amahuriro yâibihugu birimo Amerika nâinshuti zayo ashobora gufatira ibihano ibicuruzwa â urugero nkâibitoro bya Iran, Venezuela cyangwa Uburusiya â byâigihugu runaka maze ibindi bihugu bikirinda kubigura, hagamijwe guhungabanya ubukungu bwâabafatiwe ibihano.
Amarika na Israel byateye Iran kuva mu mpera zâukwezi gushize, mu kwihimura Iran yafunze umuhora wa Hormuz ucamo igice kinini cyâibitoro bigurishwa ku isi.
Mu ngaruka zâiyi ntambara ziriho ku isi kugeza ubu harimo izamuka ry'ibiciro byâibitoro na gaze, izamuka riboneka no ku isoko rya Amerika.
Incamake - Ibintu bitandatu Pentagon imaze kuvuga mu kiganiro nâabanyamakuru ku ntambara ya Iran

Ahavuye isanamu, Getty Images
Insiguro y'isanamu, Pete Hegseth mu kiganiro n'abanyamakuru ku wa kane i Washington - Minisitiri wâingabo za Amerika Pete Hegseth yavuze ko Amerika iri âkuri gahundaâ no âku ntegoâ mu ntambara, ariko ntiyavuze igihe nyacyo ibitero byabo bizarangira. Asabwe gutanga umucyo kuri iki, yagize ati: "Ntidushaka gushyiraho ingengabihe runaka"
- Yasubiyemo ko intego za Amerika muri Iran zirimo gusenya imashini (launchers) zirasa misile za Iran nâigisirikare kirwanira mu mazi, no kwemeza ko âIran itazigera igira intwaro kirimbuziâ
- Amerika yarashe ahantu 7,000 muri Iran kugeza ubu, nkâuko abivuga, ko ingabo ubu âzifite kurushaho amakuru yâaho turasa nâimpamvuâ
- Hagati aho, Gen Dan Caine, ukuriye inteko yâabagaba bâingabo, wari muri iki kiganiro, yavuze ko igisirikare cya Amerika ubu kirimo kwerekeza hirya mu burasirazuba mu kirere cya Iran âguhiga no kwicaâ drones za Iran, kandi kinakoresha kajugujugu za AH-64 Apache
- Caine yavuze ko Iran âyatangiye imirwano ifite intwaro nyinshiâ, ko ariyo mpamvu Amerika âirimo gutera bikomeyeâ uko ishoboye â yemeje kandi ko Iran igifite âubushobozi runaka bwa gisirikareâ
- Icya nyuma, Hegseth yasubije ku makuru ko Pentagon yasabye inyongera ya miliyari 200$ ku ngengo yâimari yayo, yavuze ko umubare wâamafaranga bakene âushobora kwiyongeraâ. Ati: âBisaba amafaranga kwica abantu babiâ

Ahavuye isanamu, Getty Images
Insiguro y'isanamu, Hegseth yari kumwe na Gen Dan Cain ukuriye ihuriro ry'abagaba b'ingabo Ubushinwa: Iyicwa ry'abategetsi ba Iran n'ibitero ku baturage "ntibyemewe na gato"

Ahavuye isanamu, EPA
Insiguro y'isanamu, Umuvugizi wa Minisiteri y'Ububanyi n'Amahanga y'Ubushinwa, Lin Jian Ubushinwa bwavuze ko iyicwa ry'umukuru w'Inama Nkuru y'Umutekano wa Irani, Ali Larijani, mu gitero cyakozwe na Israel, n'iyicwa ry'undi mutegetsi uwo ari we wese wa Iran "bitemewe", busaba ko hashyirwaho uburyo bwo guhagarika imirwano byihuse.
Nubwo Beijing ari umufatanyabikorwa wa Iran, yanenze ibitero byayo ku bihugu byo mu kigobe cy'Abarabu birimo ibirindiro bya gisirikare bya Amerika.
Larijani niwe muntu ukomeye cyane muri Iran wishwe nyuma y'Umutegetsi w'Ikirenga Ayatollah Ali Khamenei n'abandi bantu bakomeye ku munsi wa mbere w'intambara ya Amerika na Israel tariki 28 Gashyantare (2).
Umuvugizi wa Minisiteri y'ububanyi n'amahanga y'Ubushinwa, Lin Jian, yagize ati: "Twahoraga duhakanira ikoreshwa ry'ingufu mu mibanire mpuzamahanga," yongeraho ko "ibikorwa bigamije kwica abategetsi ba Iran no kugaba ibitero ku baturage bidakwiye na gato."
Yagize ati: "Ubushinwa burasaba impande zirebwa guhagarika ibikorwa bya gisirikare vuba no gukumira ko ibintu mu karere bikomeza kumera nabi."
Beijing yashatse kuba umuhuza w'intambara, aho intumwa yayo idasanzwe mu Burasirazuba bwo Hagati, Chai Jun, izazenguruka ako karere muri uku kwezi kugira ngo ibonane n'abategetsi bakuru.
Mu bihugu yasuye harimo Arabiya Saoudite, UAE, Bahrain, Kuwait na Misiri.
Mu ruzinduko rwe, Chai yashimangiye ko "ibitero ku bikorwa bitari ibya gisirikare bidakwiriye, kandi ko umutekano w'inzira z'amato utagomba guhungabana."
Lin Jian yavuze ko uruzinduko rw'intumwa ari "igice cy'ibikorwa bikomeye bya dipolomasi by'Ubushinwa" mu Burasirazuba bwo Hagati, yongeraho ko "ibikorwa bya dipolomasi bya Beijing ntibizahagarara igihe cyose amakimbirane agikomeje."
Minisiteri y'ububanyi n'amahanga y'Ubushinwa yatangaje muri iki cyumweru ko Beijing izatanga inkunga y'ubutabazi kuri Iran, Libani, Jordan na Iraq.
Reba videwo y'igitero ku nyubako za Iran z'ikigo gitunganya gaze
Insiguro ya video, Igitero ku nyubako za Iran ku kigo gitunganya gaze muri Iran Intambara yo mu Burasirazuba bwo Hagati: Iran yarahiye "gusenya burundu" kandi iburira ibihugu

Ahavuye isanamu, Getty Images
Iran yiyemeje kugaba ibitero ku bikorwa remezo by'ingufu by'ibihugu by'Amerika n'ibihugu bya Israel biri mu kigobe cy'Abarabu kugeza igihe "bizasenywa burundu" niba nayo ibikorwaremezo byayo by'ingufu bikomeje kwibasirwa.
Leta ya Tehran yagabye ibitero byinshi ku nganda zitunganya gaze n'ibitoro mu bihugu by'akarere k'ikigobe nyuma y'uko inganda zayo zitunganya gaze zo mu majyepfo zigabweho ibitero na Israel.
Umuvugizi wâubuyobozi bukuru bwâingabo za Irani"Turaburira umwanzi ko mwakoze ikosa rikomeye mu gutera ibikorwa remezo by'ingufu bya Repubulika ya Kiislam ya Iran," nk'uko bivugwa n'ikigo cy'itangazamakuru cya Fars, gifitanye isano n'umutwe w'ingabo zirinda impinduramatwara ya Kiisilamu.
Mu kuburira Amerika na Israel cyongeraho ngo âIbi bitero n'ibindi bitero ku bikorwa remezo byâingufu byawe nâibyâinshuti zawe ntibizahagarara kugeza igihe bizasenywa burundu,â kandi ko ingufu Iran "zizaba mbi kurusha ibitero byabanje".
Izindi nkuru bijyanye:
Iran irimo kureba uko yajya yishyuza guca mu muhora wa Hormuz

Ahavuye isanamu, Reuters
Insiguro y'isanamu, Amato atwara 'Liquefied Petroleum Gas' arimo guca mu muhora wa Hormuz mu gihe cyashize Umwe mu bagize Inteko ishinga amategeko ya Iran, yavuze ko abadepite barimo gukurikirana umushinga wâuko ibihugu byajya byishyura Iran imisoro nâuburenganzira bwo gucisha amato mu muhora wa Hormuz.
Ibiro ntaramakuru ISNA bisubiramo Somayeh Rafiei uhagarariye Tehran mu nteko ishingamategeko ya Iran izwi nka Majlis ibyo yavugiye mu ruhame ku rubuga rwa Valiasr Square i Tehran.
Somayeh yavuze ko muri uwo mushinga Iran igambije âkubungabunga umutekano wâUmuhora wa Hormuz nâinyungu zâigihuguâ
Yagize ati:âTwambuye abanzi bacu ibyahoze ari ubwisanzure kuri bo, ubu ntibarimo kwemera ibirimo kuba; ntabwo rwose bashobora kubyihanganiraâ.
Somayeh yakomeje ati: âImana nibishaka, iyi ntambara izarangira Iran itsinze byeruye, bityo, guca mu muhora wa Hormuz bizakomeze kuba ingorane ku banzi bacuâ.
Umuhora wa Hormuz ni inzira ntoya iri hagati ya Iran, Oman icamo igice kinini cyâibitoro na gaze bigurishwa ku isi bivuye mu bihugu nka Qatar, UAE, Kuwait na Arabia Saoudite bizwiho kugira uyu mutungo kamere ku bwinshi.

Ahavuye isanamu, Iran Media
Insiguro y'isanamu, Somayeh Rafiei Iran yaburiye ko amato yose aca muri uyu muhora muri iyi ntambara izajya iyarasa, kandi agera kuri 15 yarashweho.
Ubusabe bwa Donald Trump ngo ibihugu byâinshuti ya Amerika byohereze amato yâintambara gufasha kurinda amato yâubucuruzi kunyuza ibitoro na gaze muri Hormuz bwanzwe n'ibihugu byinshi.
Ibiciro byâibitoro na gaze bikomeje kuzamuka ku masoko yâisi, kuri uyu wa kane igiciro cya gaze cyazamutseho 25% nyuma yâuko Iran irashe ku bikorwa remezo bitunganya gaze muri bimwe mu bihugu bituranye.
Izindi nkuru bijyanye:
Kenya - Rwanda: Abakuru bâinzego zâabinjira nâabasohoka bumvikanye kurwanya icuruzwa ryâabantu

Ahavuye isanamu, Immigration Services | Kenya
Insiguro y'isanamu, Lynder Nkuranga (ibumoso) na Evelyn Cheluget Abakuru bâibigo bishinzwe abinjira nâabasohoka ba Kenya nâu Rwanda bumvikanye ku ngamba zo kurwanya icuruzwa ryâabantu.
Lynder Nkuranga ukuriye urwego rwâabinjira nâabasohoka mu Rwanda mu ruzindo muri Kenya yabonanye na mugenzi we Evelyn Cheluget ukuriye urwego nkâurwo rwa Kenya.
Mu butumwa ku mbuga nkoranyambaga ikigo cyâabinjira nâabasohoka cya Kenya, cyavuze ko Nkuranga na Cheluget mu byo baganiriye harimo âkwita ku mipaka nâumutekanoâ, âkubaka ubushoboziâ no gukoresha ikoranabuhanga mu gutanga umusaruro.
Aba bategetsi bumvikanye kandi ku kongera ubufatanye mu guhanahana amakuru.
Kenya, nkâigihugu cyâisanganzira ryâingendo mpuzamahanga kurusha ibindi mu karere, ifatwa nkâinzira yâabacuruza abantu babajyana mu bihugu bitandukanye bya kure.
Kenya nâu Rwanda ntibisangiye umupaka ariko bihuriye mu muryango wa Afurika yâIburasirazuba.
Urujya nâuruza hagati ya Kenya nâu Rwanda rwariyongereye mu myaka ya vuba mu ngendo zâindege no ku butaka kandi umubare wâAbanyarwanda baba muri Kenya wagiye wiyongera mu myaka ya vuba ishize.
Mu matora aheruka mu Rwanda, Abanyarwanda barenga 4,000 baba muri Kenya biyandikishije gutorera muri icyo gihugu ariko umubare wâabanyarwanda bahaba bikekwa ko uri hejuru cyane yâabatoye.
Izindi nkuru wasoma:
Ukudogera ibihugu byo mu Kigobe byatinyaga, Isesengura rya Frank Gardner, umunyamakuru wa BBC ku mutekano, uri i Doha, muri Qatar

Ahavuye isanamu, Getty Images
Insiguro y'isanamu, Umujyi w'inganda wa Ras Laffan, muri Qatar, ku itariki ya 3 y'uku kwezi Neza neza uku ni ko kudogera kw'ibintu ibihugu byo mu Kigobe cy'Abarabu byatinyaga.
Icyatangiye mu byumweru hafi bitatu bishize, mu gusubiza ku gitero cyâAmerika-Israel kuri Iran, nkâibitero bya misile bya Irani byibasira ahanini Israel nâibigo bya gisirikare byâAmerika byo mu karere, ubu cyahindutse ibitero ku bikorwa-remezo byâingufu.
Uwo ni wo mutima utera wâubukungu bwose bwo mu Kigobe.
Ibikomoka kuri peteroli, gaze (gas) nâibinyabutabire bikomoka kuri peteroli na gaze ni byo byahinduye ibihugu byo mu Kigobe cyâAbarabu bihinduka ibihugu bikize mu gihe cyâimyaka ibarirwa muri za mirongo.
Qatari yarubiye kubera ko nubwo yari yashishikarije Amerika mu ruhame no mu ibanga ngo ntizatere Iran mu kwezi kwa Gashyantare (2), nyamara yabonye urwego rwa gaze ruyifatiye runini cyane rwâi Ras Laffan, hakurya yâinkombe uvuye hano ndi, ruraswaho inshuro ebyiri mu ijoro ryacyeye.
Ubwirinzi bwâikirere bwâibihugu byo mu Kigobe cyâAbarabu bwabaye ingirakamaro cyane â misile nyinshi za Iran zo mu bwoko bwa âballisticâ zasamiwe hejuru ya Riyadh mu ijoro ryâejo, mu gihe inama yâabaminisitiri bo mu bihugu 12 byiganjemo abayisilamu yari irimo kuba.
Ariko biragaragara ko ububiko bwâintwaro bwa Iran zitarashiramo ndetse zimwe mu ntwaro zayo zashoboye kumenera muri ubwo bwirinzi.
Izindi nkuru wasoma:
DR Congo: Visi perezida wa Sena yeguye nyuma yo kunenga ingingo yo guhindura Itegeko Nshinga

Ahavuye isanamu, Senat-RDC
Senateri Modeste Bahati Lukwebo yatangaje ubusabe bwiwe bwo kwegura ku mwanya we nka Visi Perezida wa Sena ya Repubulika ya Demokarasi ya Congo nyuma yâigitutu yashyizweho amaze kuvuga ko adashyigikiye ihindurwa ryâItegeko Nshinga.
Radio-Televiziyo y'iki gihugu yatangaje kopi yâukwegura kwa Bahati, iriho ko mu mpamvu yatanze harimo âumwuka wa politike uriho ubuâ.
Bahati yeguye mu gihe Sena yariho yitegura gushyiraho komisiyo yo kwiga uko yakurwa ku mwanya we, nkâuko ibiro ntaramakuru bya Congo bibivuga.
Mu ntangiriro zâuku kwezi, Bahati yabwiye abanyamakuru ko adashyigikiye umushinga wo guhindura Itegeko Nshinga wazanywe na bamwe mu bo mu ishyaka riri ku butegetsi, UDPS.
Uwo mushinga ugamije guhindura ingingo ibuza Perezida Félix Tshisekedi kwiyamamariza manda ya gatatu.
Icyo gihe Bahati yabwiye abanyamakuru ko bikwiye âguhindura imitekerereze mbere yo guhindura inyandikoâ zâItegeko Nshinga.
Nubwo yaje gusaba imbabazi kuri ibyo, igitutu yashyizweho nâabo mu ishyaka riri ku butegetsi cyatumye yegura ku mirimo ye, biteganyijwe ko azakomeza kuba umusenateri.
Ingingo yo guhindura Itegeko Nshinga rya RD Congo ikomeje guteza impaka mu banyecongo.
Amatora ataha muri Congo ateganyijwe mu Ukuboza(12) 2028, ubwo manda ya kabiri ya Tshisekedi y'imyaka itanu izaba irangiye.
Inkuru bijyanye wasoma:
Ibihugu byâAbarabu byasohoye itangazo bihuriyeho byamagana âibitero nkanaâ bya Iran

Insiguro y'isanamu, Ibihugu byo mu burasirazuba bwo hagati biraswaho na Iran mu kwihorera kwayo Ibihugu byâAbarabu byasohoye itangazo bihuriyeho bisubiza ku bitero bya Iran, nyuma yâinama yâabaminisitiri bâububanyi nâamahanga yabereye i Riyadh muri Arabia Saoudite ku wa gatatu, aho bamaganye kandi n'ubushotoranyi bwa Israel.
Mu ijoro ryacyeye no muri iki gitondo, ibyo bihugu byinshi byakomeje kuraswaho na Iran.
Nka Arabia Saoudite yatangaje ko ari ryo joro yarashweho cyane kurusha ayandi. Ivuga ko yahanuye drones 17 na misile balistike [ziraswa kure] ebyiri hejuru ya Riyadh no mu burasirazuba bwâigihugu.
Qatar, Emira Zunze Ubumwe zâAbarabu(UAE), Bahrain na Kuwait na byo byatangaje uko byakomeje guhangana nâibitero bya drones na misile za Iran mu ijoro no muri iki gitondo.
Mu kurasa aba baturanyi bayo, Iran ivuga ko irimo gusubiza ibitero bya Israel na Amerika ku bigo byâingabo za Amerika nâibikorwa byazo muri ibyo bihugu.
Intumwa zâibihugu birimo; Bahrain, Kuwait, Liban, Qatar, Arabia Saoudite, UAE nâibindi ni bo bahuriye mu nama i Riyadh.
Itangazo ryabo ryamaganye âibitero byâibigirankanaâ, bavuga ko byibasira ahantu hatuwe, ibikorwa remezo byâabasivile, nâibigo byâabadipolomate. Bavuga ko ibi bidashobora âguhabwa impamvu iyo ari yo yoseâ.
Bashimangiye kandi uburenganzira bwo kwirengera bashingiye ku ngingo ya 51 ya ONU.
Itangazo ryabo risaba Iran âguhagarika aka kanya ibiteroâ no kubahiriza itegeko ihame mpuzamahanga âryo guturana nezaâ, hamwe no kureka âingamba zo gutera ubwobaâ zigamije gufunga umuhora wa Hormuz.
Aba ba minisitiri bamaganye kandi âubushotoranyiâ nâibitero bya Israel kuri Liban nâicyo bise âimihate yo gufata ubutaka mu karereâ bashinja Israel.
Izindi nkuru wasoma:
Pentagon yasabye izindi miliyari amagana zâamadorari yo gushyira mu ntambara

Ahavuye isanamu, Getty Images
Insiguro y'isanamu, Ibiro bya Minisiteri y'ingabo ya Amerika bizwi nka Pentagon biri i Arlington muri leta ya Virginia hafi ya Washington D.C Pentagon [Minisiteri yâingabo ya Amerika] yasabye White House kwemeza inyongera ya miliyari 200 zâAmadorari yo gushyira mu ntambara muri Iran, nkâuko bivugwa na Washington Post â gusa bigomba kubanza guca mu nteko ishingamategeko.
Mu Ukuboza(12), inteko ya Amerika yemeje agahigo (record) ka miliyari 901$ yâingengo yâimari igenewe igisirikare muri uyu mwaka â ariko Perezida Donald Trump yakomeje gusaba ayandi.
Yavugaga ko iyo mari igomba kugera kuri tiliyari 1.5$ mu 2027 kugira ngo ikemure ibyo yise âibihe bigoye kandi biteye inkekeâ.
Iyo ngengo yâimari yifuza ni iyo gufasha Amerika kubaka âigisirikare cyâinzoziâ kizakomeza gutuma icyo gihugu âgitekanaâ, nkâuko Trump yabivuze muri Mutarama(1).
Kugeza ubu, igiciro cyâintambara Amerika imaze gutanga ntabwo kiratangazwa ku mugaragaro.
Amakuru atangwa nâibiro ntaramakuru binyuranye avuga ko Amerika yakoresheje hejuru ya miliyari 11$ mu minsi ya mbere yâibitero byayo kuri Iran.
Amakuru avuga ko Pentagon imaze kohereza ubusabe bwinshi bwâindi mari muri ibi byumweru bibiri bishize.
Washington Post ivuga ko ubu busabe bushya bwa miliyari 200$ âbushobora gutera impaka zikaze za politike mu ntekoâ.
Pentagon na White House banze kugira icyo bavuga ku busabe bwâitangazamakuru kuri iyi nkuru.
Izindi nkuru wasoma:
Cameroun: Urukiko rwakatiye umugabo urwo gupfa arashwe urufaya ahamwe no kwica umwana wâimyaka itandatu

Ahavuye isanamu, Social Media
Urukiko rwo muri Cameroun rwakatiye umugabo urwo gupfa arashwe urufaya nyuma yo guhamwa nâicyaha cyo kwica umwana wâumuhungu wâimyaka itandatu, icyemezo cyateje kwibazwaho cyane muri icyo gihugu.
Kuva umwaka ushize, Dagobert Nwafo yakomeje kuburana ku kwica ateye icyuma inshuro nyinshi umwana witwa Mathis Ouandji mu murwa mukuru Yaoundé.
Mu kweregura kwe, bivugwa ko Nwafo yavuze ko ibyo byabaye nyuma yâuko agiranye amakimbirane na se wâuriya mwana agakora ubwo bugome mu kwihorera.
Uyu mugabo yaciwe ihazabu ya miliyoni 500 zâamaCFA (asaga miliyari 1.2 Frw) nkâimpozamarira ku muryango wiciwe.
Umunyamategeko wâumuryango wiciwe wavuze ko washimye umwanzuro wâurukiko naho uwunganira uregwa avuga ko uyu mwanzuro wâurukiko âutemewe nâamategekoâ.
Leta ya Cameroun ntabwo iremeza amategeko akuraho igihano cyâurupfu bityo amategeko ashobora kugitanga, nubwo kitarashyirwa mu bikorwa kuva mu 1997.
Umwanzuro wâurukiko wo ku wa gatatu watumye benshi basigara bibaza niba kizashyirwa mu ngiro cyangwa se Nwafo azoroherezwa.
Izindi nkuru wasoma:
Washington yicaje Kigali na Kinshasa ibasaba kubahiriza amasezerano yâamahoro

Ahavuye isanamu, USGOV
Insiguro y'isanamu, Ibiganiro bishya byahuje intumwa za Kigali na Kinshasa i Washington ku wa kabiri no ku wa gatatu Minisiteri yâububanyi nâamahanga ya Amerika yatangaje ko ku wa kabiri no ku wa gatatu yahuje intumwa zâu Rwanda nâiza DR Congo i Washington zikemeranya gutera âintambwe zifatikaâ mu gushyira mu ngiro amasezerano yâamahoro zasinye umwaka ushize muri uwo mujyi.
Mu itangazo, Washington ivuga ko DRC nâu Rwanda byumvikanye ku bikorwa birimo;
- Ingamba zo gufatanya kubahiriza ubusugire nâimbibi zâubutaka za buri gihugu
- Ku Rwanda: Ingengabihe yo guhagarika ibikorwa byâingabo/gukuraho ingamba z'ubwirinzi mu bice byâubutaka bwa Congo
- Kuri DRC: Ibikorwa bishyizwemo imbaraga kandi bigendeye ku ngengabihe byo kurandura umutwe wa FDLR no kurengera abasivile
Izi ngingo ni zo ahanini zari zemeranyijwe mu masezerano yasinywe muri Nyakanga(7) ishize akemezwa nâabakuru bâibihugu byombi mu Ukuboza(12) i Washington, ariko ntatange umusaruro.
Leta yâu Rwanda ishinjwa gufasha umutwe wa M23 wigaruriye ibice bitandukanye mu burasirazuba bwa Congo, naho leta ya DR Congo igashinjwa gufatanya nâumutwe wa FDLR uwo Kigali ivuga ko uteye akaga ku mutekano wâu Rwanda.
Iki gitutu gishya cya Leta Zunze Ubumwe za Amerika ku bihugu byombi, gikurikiye ibihano ziheruka gufatira igisirikare cyâu Rwanda na bamwe mu bagikuriye.
Izindi nkuru wasoma:
Leta ya Sénégal ishinja ko habayeho ruswa mu cyemezo cyo kuyaka igikombe cya CAN

Ahavuye isanamu, Getty Images
Insiguro y'isanamu, SĂ©nĂ©gal yatsindiye igikombe cya CAN cya 2021 (ifoto mbarankuru) Leta ya SĂ©nĂ©gal yasabye ko hakorwa âiperereza mpuzamahanga ryigengaâ kuri âruswa icyekwaâ mu mpuzamashyirahamwe yâumupira wâamaguru muri Afurika (CAF), nyuma yuko yatse SĂ©nĂ©gal igikombe cyâAfurika cyâibihugu (CAN/AFCON) cya 2025 igategeka ko gihabwa Maroc.
SĂ©nĂ©gal yatsinze Maroc igitego 1-0 mu mukino wa nyuma wabaye muri Mutarama (1) uyu mwaka ariko ku wa kabiri CAN yaburijemo ibyavuye muri uwo mukino kuko abakinnyi ba SĂ©nĂ©gal bavuye mu kibuga mu kwigaragambya ubwo Maroc, yakiriye iryo rushanwa, yahabwaga penaliti mu minota yâinyongera yâuwo mukino.
Abakinnyi basubiye mu kibuga nyuma yâiminota 17, nuko penaliti ya Brahim Diaz yo mu buryo bwâamafiyeri buzwi nka âPanenkaâ ikurwamo, nyuma yaho, mu gihe cyâinyongera cyâumukino, Pape Gueye atsindira SĂ©nĂ©gal igitego cyâintsinzi.
Nyuma yâubujurire bwâishyirahamwe ryâumupira wâamaguru muri Maroc (FRMF), CAF yanzuye ko SĂ©nĂ©gal yatsinzwe uwo mukino, âibyavuye mu mukino byanditswe ko ari [ibitego] 3-0â bya Maroc.
Mu itangazo leta ya SĂ©nĂ©gal yasohoye yavuze ko icyo âcyemezo kitari cyarigeze kibaho kandi gikomeye cyane mu buryo budasanzweâ cyashingiwe ku âisobanurwa ryâamategeko [ya CAF] rigaragara ko ririmo amakosa, bigeza ku cyemezo kinyuranyije nâamategeko cyane kandi kirenganya cyaneâ.
Iti: âSĂ©nĂ©gal yamaganye byimazeyo iri gerageza ridafite ishingiro ryo kwakwa [igikombe].â
Mbere yaho ku wa gatatu, ishyirahamwe ryâumupira wâamaguru muri SĂ©nĂ©gal (FSF) ryavuze ko mu kurengera uburenganzira bwaryo n'inyungu z'umupira w'amaguru, "vuba aha cyane" riziyambaza mu bujurire urukiko nkemurampaka mu mikino (TAS/CAS) rukorera i Lausanne mu Busuwisi.
Ishyirahamwe FRMF rya Maroc ryasohoye itangazo rishima icyemezo cya CAF, rivuga ko âkibungabunga iyubahirizwa ryâamategeko ya ngombwa mu migendekere myiza yâirushanwa mpuzamahangaâ, kandi ko icyemezo nkâicyo kizajya gifasha mu marushanwa mpuzamahanga âbyâumwihariko umupira w'amaguru w'Afurikaâ.
Umukuru wa CAF, Dr Patrice Motsepe, yavuze ko ibyabaye muri uwo mukino wa nyuma byabangamiye umurimo wari warakozwe mu kubahiriza imiyoborere myiza yâumupira wâamaguru, ândetse no kwizerwa kwâibiva mu mikino yacu yâumupira wâamaguruâ.
Motsepe yongeyeho ati: âNi ingenzi ko ibyemezo byâakanama kacu ka CAF kâimyitwarire nâakanama kâubujurire bireberwa mu kubahwa nâubunyangamugayo bwâingenzi cyane kuri twe.â
âNta gihugu na kimwe muri Afurika kizafatwa mu buryo bukibera cyangwa bugiha inyungu cyane cyangwa bugikorera neza kurusha ikindi.â
Izindi nkuru wasoma:
Mwaramutse neza!
Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubagezaho amakuru yo mu karere no mu mahanga mu buryo bwâaka kanya.
