Igisirikare cya Israel cyasohoye umuburo mushya ku baturage ba Iran
Ingabo za Israel zaburiye abanya-Iran batuye mumujyi wa Arak, umurwa mukuru w'intara ya Markazi muri Iran yo hagati kuwuvamo vuba.
Incamake
- Iran iragira inama abaturage bo mu Burasirazuba bwo Hagati kuva mu duce twegereye ingabo za Amerika
- Reba: Uburyo bitero byangije ibikorwa remezo bw'inyubako zizwi cyane z'Abaperesi n'Abayisilamu zitwa Isfahan muri Iran
- Ubuseruko bwa RD Congo: 'Ubugizi bwa nabi burushaho gukara' - Umuyobozi wa MONUSCO
- Israel ivuga ko yaraye ikubise ibigo vyo kwivuna ibitero vyo mu kirere hamwe n'ivya misire mur Irani
- Ubutumire bwa Afurika y'Epfo mu nama ya G7 bwakuweho, bikavugwa ko byatewe n'igitutu cyakomeje gushyirwaho n'Amerika, harimo n'ibimenyetso by'uko Washington ishobora kwanga kwitabira iyo nama.
- Intambara ya Irani: Umukuru w'abatavuga rumwe na reta ya Israel agabisha ko igisirikare kiriko kirarengerwa.
Amakuru y'ikibiriraho
Bernard Bankukira, Gisele Berwa & Dinah Gahamanyi
Igisirikare cya Israel cyasohoye umuburo mushya ku baturage ba Iran
Ahavuye isanamu, Reuters
Insiguro y'isanamu, Abantu bari mu bisigazwa by'inyubako yasenyutse Ingabo za Israel zaburiye abanya-Iran batuye mumujyi wa Arak, umurwa mukuru w'intara ya Markazi muri Iran yo hagati kuwuvamo vuba.
Bavuze ko bazakora ibikorwa mu turere twinshi tw’akarere “mu masaha ari imbere.”
Igisirikare cya Israel cyavuze ko iki gikorwa kizibanda ku "gutera ibikorwa remezo bya gisirikare by'ubutegetsi bwa Iran."
Ubutumwa bwasohotse kuri konti yabo ya X mu rurimi rw'Igiperesi bwagize buti: “Ku bw'umutekano wanyu n'imibereho myiza yanyu, turabasaba guhita musohoka.” Bukomeza buti: “Kubera umutekano wanyu n'imibereho myiza yanyu, turabasaba guhita muva muri ibi bice, aho bugira buti: “Kubera ko muri ibi bice mushyira ubuzima bwanyu mu kaga.”
Izindi nkuru wasoma:
Iran iragira inama abaturage bo mu Burasirazuba bwo Hagati kuva mu duce twegereye ingabo za Amerika
Ahavuye isanamu, Getty Images
Umutwe w’ingabo zirinda impinduramatwara muri Iran (IRGC) waburiye abantu bo muri ako karere kuva mu duce ingabo za Amerika zirimo.
Mu itangazo ryashyizwe ahagaragara n'ikigo cy'itangazamakuru cya Fars gifitanye isano na IRGC, bashinje Amerika na Israel "gukoresha tw'abasivili nk'ingabo mu ntambara.
Iri tangazo ryanashinje Leta Zunze Ubumwe za Amerika kwica abaturage n'abayobozi ba Iran.
IRGC yatanze imiburo myinshi nk'iyo kuva intambara yatangira. Mbere yaho, ku ya 14 Werurwe (3), IRGC yagiriye inama abaturage batuye hafi y'inganda za Amerika mu Burasirazuba bwo Hagati kwimuka.
Abayobozi benshi bakuru ba IRGC baguye mu ntambara.
Umuryango uharanira uburenganzira bwa muntu - Human Rights Watch (HRW) ufite icyicaro muri Amerika wavuze ko abaturage 1,492 bo muri Iran, barimo abana 221, bishwe mu bitero bya Amerika na Israel kuri Iran, mu gihe umubare w'abasirikare ba Iran bishwe wageze ku 1,167.
Izindi nkuru wasoma:
Reba: Uburyo bitero byangije ibikorwa remezo bw'inyubako zizwi cyane z’Abaperesi n’Abayisilamu zitwa Isfahan muri Iran
Insiguro ya video, Reba uburyo bitero byangije ibikorwa remezo bw'inyubako zizwi cyane z’Abaperesi n’Abayisilamu zitwa Isfahan muri Iran Aka gace kazwi kubera inyubako z’Abaperesi n’Abayisilamu, imihanda minini, ibiraro bitwikiriye, ingoro, imisigiti iriho amatafari n’iminara . Isfahan ifite inyubako nyinshi z’amateka, inzibutso, amashusho, n’ibintu by’ubukorikori.
Izindi nkuru wasoma:
Ubuseruko bwa RD Congo: 'Ubugizi bwa nabi burushaho gukara' - Umuyobozi wa MONUSCO
Ahavuye isanamu, UN
Mu gihe hakomeje gukoreshwa imbaraga za dipolomasi zo gushaka amahoro muri Repubulika ya Demokarasi ya Congo, Vivian van de Perre, intumwa yihariye y'Umunyamabanga Mukuru akaba n'Umuyobozi w'agateganyo wa MONUSCO, avuga ko hagikomeje kuba imbogamizi mu ishyirwa mu bikorwa ry’ibiganiro by’amahoro arambye.
Madamu van de Perre yashimye ukongera kwiyemeza kwa RDC n’u Rwanda gukomeza gushyira mu bikorwa amasezerano ya Washington, aho impande zombi zumvikanye ku ngamba zifatika zo gushyira mu bikorwa ayo masezerano no kugabanya umwuka mubi, Madamu van de Per yavuze ko ibintu bitifashe neza ku rubuga.
Ubwo yashyikirizaga raporo ya MONUSCO ya buri gihembwe akanama ka Loni gashinzwe umutekano kw'isi ku bijyanye n'ikibazo cya Repubulika ya Demokarasi ya Congo ejo ku wa kane, Madamu van de Perre yanagaragaje kandi ko hari intambwe imaze guterwa binyuze mu biganiro bya Doha n’ibikorwa biyobowe n’Umuryango w'Ubumwe bwa Afurika, byafashije gushyiraho urwego rwo guhagarika imirwano.
Hagati aho, yavuze ko “ugutana mu mitwe hagati ya M23 ifashwe mu mugongo n’igisirikare cy’Urwanda hamwe na y’ingabo za leta ya DR Congo zishigikiwe na Wazalendo n’iyindi mitwe ikorana na yo gukomeza…hakoreshejwe intwaro zikomakomeye”.
Madamu van de Perre yasabye Akanama ka Loni gukoresha ububasha gafite kugira ngo intambwe imaze guterwa ihindurwe ibikorwa bifatika, harimo gufungura byihuse ibibuga by’indege bya Goma na Kavumu no gusubukura ingendo z’indege.
Yakomeje agira ati: “Ndashishikariza abanyapolitiki bose n’abagize sosiyete civile gushaka aho bahurira ku bijyanye n’ingano, intego n’uburyo ibiganiro by’igihugu bizakorwa.”
Yavuze ko kugeza ubu abantu miliyoni 6.4 kuri ubu bimuwe imbere mu gihugu hose, uretse abakorerwa ihohoterwa rishingiye ku gitsina.
Yagize ati: “Guhera mu Ukuboza (12) 2025, hamaze kwemezwa ibibazo 173 by’ihohoterwa rishingiye ku gitsina rifitanye isano n’intambara, byagize ingaruka ku bantu 111, ahanini abagore n’abakobwa”.
Madamu van de Perre yanaburiye ko inzitizi zibuza MONUSCO kugera aho bikenewe zigabanya ubushobozi bwayo bwo gukurikirana, gukora iperereza no gutangaza amakuru ku ihohoterwa, mu gihe abarengera uburenganzira bwa muntu, abanyamakuru n’abagize sosiyete civile mu duce tugenzurwa n’inyeshyamba bakomeje guhura n’iterabwoba no gufungwa mu buryo bunyuranyije n’amategeko.
Yanagaragaje kandi ko ikoreshwa ry’abana ku gahato mu mirimo rigikomeje guteza impungenge cyane cyane mu birombe bicukurwamo amabuye y’agaciro mu buryo bwa gakondo, aho ikoreshwa nabi ryabo ritiza umurindi intambara.
Andi makuru wasoma:
Israel ivuga ko yaraye ikubise ibigo vyo kwivuna ibitero vyo mu kirere hamwe n’ivya misire mur Irani
Igisirikare ca Israel catanze amakuru mashasha ku bitero caraye gikoze mw’ijoro ryakeye kuri Irani, kikavuga ko cakubise ibigo vya misire n’ivyo kwivuna ibitero vyo mu kirere mu gihugu cose.
Kivuga ko ibitero ku mugwa mukuru wa Irani, Tehran, vyagabwe ku nganda zihingura ibirwanisho, cane cane ibisasu vya misire vyo mu bwoko bwa ballistique.
Iki gisirikare kivuga kandi ko mu burengero bwa Irani ingabo zirwanira mu kirere zateye “ibigo birasirwako hamwe n’ububiko bw’ibisasu vya misire”.
Ku ruhande rwaryo, ishami ry’igisirikare ca Irani rijejwe gukingira ubutegetsi bwa kisilamu (Islamic Revolutionary Guard Corps , IRGC) r ivuga ko yateye ibigo vya gisirikare n’ivy’amasoko ntanganguvu vya Israel na Amerika mu Kigobe c’Abarabu rikoresheje ibisasu vya misire na za ndege zitajamwo abadereva (drone).
Mw’itangazo ryacishijwe ku matororokanirizo y’amakuru Fars na IRNA, IRGC ivuga ko ibi bitero vyakozwe hakoreshejwe ibisasu vya misire biraswa ku ntera ndende n’ibiraswa ku ntera iciriritse hamwe amadrone, ku bigo vyo muri Israel, Emira Zunze Ubumwe z’Abarabu, Qatar, Koweit na Bahrain.
Iri tangazo rivuga ko ikigo kijejwe kubungabunga vya muzinga vya Amerika vyo mu bwoko bwa Patriot bijejwe gukingira ikirere muri Bahrain catewe.
Ubutumire bwa Afurika y’Epfo mu nama ya G7 bwakuweho
Ahavuye isanamu, Reuters
Ibiro bya Perezida wa Afurika y’Epfo byemeje ko ubutumire Perezida Cyril Ramaphosa yari yarahawe bwo kwitabira inama ya G7 izabera mu Bufaransa muri Kamena (6) bwateshejwe agaciro, bivugwa ko byatewe n’igitutu cyakomeje gushyirwaho n’Amerika, harimo n’ibimenyetso by’uko Washington ishobora kwanga kwitabira iyo nama.
Abategetsi b’u Bufaransa bamenyesheje Afurika y’Epfo ko iki cyemezo cyafashwe mu rwego rwo kwirinda ko umwe mu banyamuryango bakomeye ba G7 atazitabira inama.
Ubutumire bwari bwatanzwe bwa mbere na Perezida Emmanuel Macron mu nama ya G20 yabereye i Johannesburg umwaka ushize.
Ibi bibaye nyuma y’amezi menshi umubano hagati y’Afrika y’Epfo na Amerika utifashe neza, bitewe n’ibibazo bitandukanye, birimo ikirego cya Jenoside Afurika y’Epfo yareze Israel, ndetse n’ibirego byigeze gutangwa na Perezida wa Amerika Donald Trump uvuga ko Abanyafurika y’Epfo b’abazungu bitwa Afrikaner batotezwa, ibyo Afurika y’Epfo yakomeje guhakana.
Umuvugizi w’ibiro bya Perezida, Vincent Magwenya, yavuze ko imbaraga zo kongera kuzahura umubano na Amerika zigikomeje, anongeraho ko umubano n’u Bufaransa ugikomeye kandi utazahungabanywa no gukurwaho kw’ubwo butumire bwo kwitabira inama ya G7.
Yakomeje agira ati: “Igikorwa cyo kongera gusana umubano n’Amerika kiracyakomeje. Turacyiyemeje gukomeza ibiganiro byubaka n’Amerika kugira ngo dukemure ibibazo byose bafitanye na Afurika y’Epfo.
"Umubano wacu w’impande zombi n’u Bufaransa urakomeye kandi ntuzahungabanywa no gukurwaho kw’ubutumire bwo kwitabira inama ya G7.”
Yanongeyeho ko Perezida Ramaphosa aherutse kubwira itangazamakuru ryamuherekeje mu ruzinduko yakoreye mu ntara ya Free State ko atemera ko gukurwaho kw’ubutumire ari ugusuzugurwa. Yavuze ko uko abyumva, nta gitutu cyashyizweho n’uwo ari we wese.
Izindi nkuru wasoma:
Iran yabujije abakinnyi kujya mu bihugu 'by'abanzi'
Ahavuye isanamu, ANADOLU VIA GETTY IMAGES
Insiguro y'isanamu, Abakinnyi b’ikipe y’igihugu ya Iran bari mu myitozo muri Turkey Muri iki gihe Minisiteri ya siporo ya Iran yabujije amakipe y’igihugu n’abakinnyi bayo kwitabira amarushanwa abera mu bihugu “by'abanzi”, nk’uko byatangajwe n’itangazamakuru rya leta ya Iran.
Iyo minisiteri yavuze ko “kuba amakipe y’igihugu n’amakipe asanzwe ajya mu bihugu bifatwa nk’iby'abanzi kandi bidashobora kurinda umutekano w’abakinnyi n’abagize amakipe ya Iran bibujijwe kugeza igihe hazatangarizwa ibitandukanye n'ibyo.”
Iryo tegeko rishobora kugira ingaruka ku Gikombe cy’Isi cya FIFA giteganyijwe kuba muri iyi mpeshyi muri Mexique, Canada, na Leta Zunze Ubumwe za Amerika.
Imikino ya Iran yo mu matsinda iteganyijwe kubera i Los Angeles na Seattle.
Iran yamaze gusaba ku mugaragaro ko imikino yayo yagombaga kubera muri Amerika yimurirwa muri Mexique, icyifuzo Perezida wa Mexique, Claudia Sheinbaum, yavuze ko ashobora kwakira.
Mu ntangiriro z’uku kwezi, Perezida Trump yavuze ko Iran yemerewe kwitabira irushanwa ariko yongeraho ati: “Ntabwo numva bikwiye ko bajyayo, ku bw’ubuzima n’umutekano wabo.”
Indi nkuru wasoma:
Trump ariko yihweza ko yorungika izindi ngabo 10.000 mu Buseruko bwo Hagati
Ahavuye isanamu, EPA
Ikinyamakuru Wall Street Journal candika ko Perezida Donald Trump wa Reta Zunze Ubumwe za Amerika ariko yihweza ingene yorungika ingabo z’inyongera 10.000 zirwanira ku butaka mu Buseruko bwo Hagati.
Candika ko ari mu ntumbero yo guha Trump “amahitamwo menshi ya gisirikare nubwo ariko inzira y’ibiganiro vy’amahoro na Irani”.
Izo ngabo zishobora kuba zirimwo ingabo zirwanira hasi hamwe n’imodoka z’intambara zitamenwa n'amasasu asanzwe, nk’uko bibvugwa n’iki kinyamakuru, zikiyongera ku zindi zishika 5000 zimaze kurungikwa muri ako karere.
Ntibiratomoka aho izi ngabo zorungikwa neza na neza.
BBC yegereye ibiro vy’umukuru w’igihugu be n’ubushikiranganji bwo kwivuna abansi ibasaba kugira ico bavuze kuri aya makuru ariko nta nyishu irahabwa.
Intambara ya Irani: Umukuru w’abatavuga rumwe na reta ya Israel agabisha ko igisirikare kiriko kirarengerwa
Ahavuye isanamu, Getty Images
Umukuru w’abatavuga rumwe na reta ya Israel, Yair Lapid, yagirije reta kurungika igisirikare c’iki gihugu (IDF) mu ntambara itateguwe kandi n’abasirikare bace cane.
Mw’itangazo ryo rurimi rw’igihebureyi yacishije kuri videwo, Lapid yagize ati: “IDF yarengewe cane kandi irarushe. reta yatereranye igisirikare urugamba”.
Lapid avuga ko reta iriko ishora ingabo “mu ntambara y'urusobe ata mikenyuro, ata buryo bukwiye, kandi n'abasirikare bake cane”.
Yongerako ko abasirikare b'integabizoza "barushe cane kandi batagishoboye guhangana n'ibibazo vy’umutekano biduhanze".
Asaba reta kwinjiza mu gisirikare abagabo bo mw’idini ry’aba Orthodox bo muryango w’Abayahudi b’aba Haredi, uzwi ko ugendera ku vyiyumviro vya kera vy’idini, kandi bazwi ko umwanya wabo wose bawuhebeye kwiga ivyanditswe mu bitabo vyeranda vy’Abayahudi, kandi kuva Israel ibayeho 1948 bakaba barekuriwe kutinjira mu nyigisho za gisirikare nk’itegeko.
Itangazo ryiwe rije rikurikira ubutumwa bw’umukuru w’igisirikare Liyetena-Jenerali Eyal Zamir aho ejo yagabishije urwego rujejwe umutekano ko “igisirikare ca Israel kiri hafi yo gusenyuka”, nk’uko bitangazwa n’ibiyamakuru vyo muri Israel.
Ayandi makuru:
Ikaze kuri BBC Gahuzamiryango, aho tubashikiriza amakuru yo mu karere no mu mahanga mu buryo bw'aka kanya.